ÐÔI LỜI TỪ TÁC GIẢ

hưa các bạn đọc giả,
T
Là người công tác trong ngành quảng cáo tiếp thị, nhiệm vụ của chúng
tôi là giúp các doanh nghiệp tạo ra, xây dựng và phát triển một loại tài sản
đặc biệt - các thương hiệu.
Nền kinh tế Việt Nam bắt đầu khởi sắc từ đầu thập niên chín mươi của thế
kỷ XX. Khái niệm thương hiệu thực sự là mới mẻ và không được các doanh
nghiệp Việt Nam quan tâm nhiều. Do vậy, nhiều doanh nghiệp đã bị tụt hậu
và mất đi lợi thế khi phải cạnh tranh trực tiếp với các công ty đa quốc gia
ngay trên thị trường Việt Nam. .
o ý thức được sức mạnh và các cơ hội tiềm năng mà một thương hiệu
D
mạnh có thể tạo ra cho doanh nghiệp. Năm 1999, một nhóm các chuyên viên
của ngành quảng cáo Việt Nam đã lập ra công ty truyền thông sáng tạo
StormEye Creative Communication với mong muốn giúp các doanh nghiệp
tại Việt Nam xây dựng nên các thương hiệu giá trị - là những giá trị vô hình
cho doanh nghiệp của mình. .
Chúng tôi tự coi mình như những người đang đi trong tâm bão, tức nơi yên
ổn nhất của cơn bão. Trong tình huống luôn phải đối mặt với sự hiểm nguy,
mọi quyết định cần phải đúng và chính xác. Chỉ cần một bước đi sai lầm thì
tất cả sẽ bị cuốn theo dông bão của thị trường. .
StormEye đã mua rất nhiều sách các loại thông qua 2 địa chỉ online là
b&n.com và amazon.com. Chúng tôi mong muốn tìm kiếm các kiến thức cần
thiết cho công việc. Cùng với khách hàng của StormEye, hàng loạt các
chương trình xây dựng thương hiệu thành công tại Việt Nam đã được chúng
tôi thực hiện như bia Saigon Special, tã giấy Bino, multi-vitamin cho trẻ em
Kiddi Pharmaton, kem chống lão hóa Renova, điện thoại di động SonyEricsson, dịch vụ mạng VNN1269 và Mega VNN, nước tương & mì ăn liền
Chinsu, sữa đậu nành Somilk, nước trái cây TriO, men tiêu hoá BioBaby,
dầu ăn Tường An, và một số thương hiệu khác.
Dựa trên sự đúc kết qua các chương trình xây dựng thương hiệu thành
công, chúng tôi tự hào đã tạo ra "Mô hình xây dựng thương hiệu StormEye"
cùng với việc "Giải mã được các cấu trúc và cơ chế tác động của quảng cáo
sáng tạo" - là các công cụ giúp chúng tôi liên tục thành công trong lãnh vực
của mình.
Bên cạnh đó, vì giá trị thương hiệu là một loại giá trị vô hình, trong quá
trình nghiên cứu khảo sát, chúng tôi đã có một số phát hiện rất mới và thú vị
về hàng loạt các loại giá trị vô hình trong xã hội con người. Ðặc biệt, chúng
tôi đã phát hiện ra cách hình thành và bản chất của các loại giá trị vô hình -

đó chính là cảm xúc.
Ði tìm lời giải đáp cho câu hỏi: "Liệu có một loại đơn vị chung nào để đo
được các giá trị vô hình này không?" Chúng tôi đã phát hiện và đúc kết ra
một số quyên tắc sống cơ bản của xã hội con người mà chúng tôi gọi là các
"Lý thuyết cảm xúc" - được mô tả trong tập sách "Bí Mật Cảm Xúc". Những
khái niệm mới này đã giúp chúng tôi xây dựng lên và đưa vào áp dụng thử
nghiệm một loại đơn vị mới - đó chính là ÐƠN VỊ CẢM XÚC (tức chỉ số
Cx). Ðây là một mảng đề tài lớn đang được nghiên cứu nhằm khai thác một
thị trường còn rất nhiều cơ hội để khai phá - đó là các cơ hội tạo ra, xây dựng
và phát triển các giá trị to lớn trong một nền kinh tế vô hình - nền kinh tế
tinh thần của xã hội chúng ta.
Các bạn có thể hiểu đơn giản rằng, trong nền kinh tế vật chất hữu hình,
việc tạo ra và phát triển các giá trị vật chất luôn có những giới hạn khó vượt
qua. Tôi làm ra một đồng. Tôi cho bạn và tôi mất đi một đồng. .
Trong nền kinh tế vô hình, nếu tôi có một ý tưởng, tôi cho bạn và chúng ta sẽ
có hai ý tưởng. Dựa vào các qui luật về giá trị vô hình và những nguyên tắc
chuyển đổi giữa giá trị vô hình và hữu hình, chúng ta có thể nhanh chóng tạo
ra những khối tài sản lớn cho chính bản thân chúng ta, cho gia đình và cả xã
hội.
Bạn hãy ý thức là tất cả những điều được chia sẻ trong tập sách này (địa
chỉ online : www.bimatcamxuc.net) chỉ là các lý thuyết thuần túy. Sẽ cần
phải có thêm thời gian và những chứng cứ thực tế để xác định tính hiệu quả
của nó. Ðây lại là cuốn sách đầu tay của một người làm chuyên môn mong
muốn được chia sẻ các tư tưởng của mình.
Việc đưa ra các giá trị vô hình sẽ thay đổi cách chúng ta nhìn nhận cuộc
sống. Tuy nhiên, chúng ta hãy cùng nhìn nhận rằng bất kể sự thay đổi nào
cũng đều có hai mặt của nó. Mong muốn của tác giả là nếu các kiến thức này
mang lại một ý nghĩa nào đó bạn thì chúng ta sẽ cùng khai thác các đơn vị
mới này ở góc độ mang lại lợi ích cho bản thân chúng ta và cho cả lợi ích
của những người xung quanh.
Rất mong được các bạn đóng góp ý kiến giúp hoàn thiện cuốn sách để
tạo ra thêm những giá trị mới cho mọi người.
Trân Trọng,
Nguyễn Nam Trung.
• Tất cả sách của chúng tôi và của các đồng nghiệp khác đã được dùng
để lập ra một nhà sách - thư viện tham khảo Mbook - địa chỉ tại 490/11
Nguyễn Ðình Chiểu Q.3, TP. HCM. Website: www.mbookvn.com . Các bạn
có thể ghé lại đọc, tham khảo hoặc sao chép lại vào các ngày trong tuần trừ ngày Thứ Ba.


LỜI MỞ ĐẦU



Trong cuộc sống mọi thứ đều tuân theo qui luật.
Cần phải nắm bắt được các qui luật để thành công.
Nguyễn Văn Thình .


Cuộc đời là một trò chơi lớn.

Giải Nobel kinh tế năm 2005 đã được trao cho Robert J. Aumann và
Thomas C. Schelling với đề tài mang tên <>(Game
Theory). Ðây là một đề tài đã được nêu ra và nghiên cứu từ thế kỷ XVIII.
Trải qua hàng trăm năm và được phân tích dưới những góc độ khác nhau,
các qui luật về <> ngày nay đã được hai tác giả trên
đây lập ra thành công thức toán học và ứng dụng vào nhiều lãnh vực của
cuộc sống, từ kinh tế tới quân sự, chính trị và xã hội.

Sự kiện trên một lần nữa khẳng định rằng tất cả các sự việc diễn ra trong
xã hội đều bị ảnh hưởng bởi một số qui luật đã được định trước. Dựa vào đó,
chúng ta hoàn toàn có thể tính toán và dự đoán tương lai của sự việc bằng
các công thức cụ thể.
Tương tự như vậy, cuộc đời của chúng ta trên thực tế là một chuỗi trò
chơi vô tận. Bạn đang tham gia vào trò chơi của cuộc đời với hàng trăm ván
cờ khác nhau trong một bàn cờ lớn tổng thể.

Mọi sự luôn thay đổi. Bạn luôn phải chọn cho mình những nước đi cụ thể
trong từng trường hợp của cuộc sống. Tuỳ theo từng trường hợp, tuỳ theo vị
thế, theo khả năng và đẳng cấp mà bạn sẽ xác định bàn cờ cho chính mình.
Khi là một nhân viên, bàn cờ chính là công ty của bạn. Nếu bạn là một
ông bố thì gia đình và họ hàng chính là bàn cờ. Còn nếu bạn là một lãnh đạo
cấp nhà nước, bàn cờ sẽ có tầm vóc quốc gia và thậm chí là cả thế giới. Bàn
cờ được hiểu là các môi trường có giới hạn mà bạn có thể tác động tới.
Có lẽ bạn sẽ thắc mắc : Vậy còn ai là quân cờ ?
Quân cờ là tất cả mọi người nằm trong tầm ảnh hưởng và tác động của
bạn.
Vậy đâu là luật chơi ?
Luật chơi của tất cả chúng ta chính là các qui luật về cảm xúc - những
qui luật sẽ được nêu ra trong tập sách nhỏ này.
Nếu bạn nắm được các qui luật cảm xúc, bạn sẽ là người điều khiển ván
cờ. Còn trong trường hợp bạn không biết gì về những qui luật này thì bạn sẽ
vẫn chỉ là một quân cờ do người khác điều khiển.
Thường là rất khó nhận thấy trọn vẹn được kết quả thực sự các ván cờ

của cuộc đời, vì mục tiêu của trò chơi luôn là các giá trị vô hình: ?các cảm
xúc tốt?. Nói một cách khác, đó là chất lượng cuộc sống của bạn và tất cả
những người có liên quan với bạn.
Trò chơi cuộc đời chính là cuộc sống của bạn. Dù có muốn hay không thì
bạn cũng đã và đang tham gia vào.
Tôi đã đi xong nước cờ của mình và bây giờ tới lượt của bạn. Hãy tìm
hiểu luật chơi và hãy chọn cho mình một nước đi tốt nhất.
Xin mời bạn!
* *
*


- 1 NHỮNG CÂU CHUYỆN ÐỜI THƯỜNG
huyện đã xảy ra tại một thành phố lớn với một thanh niên năng nổ có
C
cái tên H.Song. Cuộc sống sẽ chẳng có gì ầm ĩ nếu H.Song không bị người
tình phản bội.
T.Hiền - người yêu đã 6 năm nay của H.Song - đã liên tục trong nhiều
tuần né tránh anh. Như cây kim dấu lâu ngày trong bọc ắt phải lòi ra, những
hành vi bất bình thường của T.Hiền không thể giải thích được. Nguyên là đội
trưởng của Ðội Alpha trong một công ty dịch vụ bảo vệ nổi tiếng, bằng một
số biện pháp nghiệp vụ, H.Song đã nhanh chóng phát hiện ra T.Hiền đang có
quan hệ trên mức tình cảm với một Việt kiều - vốn là một người xưa của
nàng - nay về làm ăn tại Việt Nam. Câu chuyện căng thẳng tới đỉnh điểm khi
H.Song xuất hiện đúng lúc chàng và nàng kéo nhau vào khách sạn.
Những mong T.Hiền sẽ bối rối, nhục nhã trước sự việc, H.Song không
ngờ T.Hiền bình thản như không, lờ anh và gọi tiếp tân để đặt phòng.
Không kìm được sự giận dữ, H.Song lồng lên như điên cuồng, chụp lấy bức
tượng trang trí bằng đồng và bằng hết sức mình trút giận lên đầu anh Việt
Kiều xấu số. Trước cảnh máu chảy lênh láng, T.Hiền gào lên và nhảy xổ vào
cấu xé H.Song.
Không còn biết mình đang làm gì, H.Song điên cuồng đập như điên dại
pho tượng đồng lên đầu lên cổ của T.Hiền. Mặc dù cặp tình nhân đã gục gã
nhưng H.Song tiếp tục bồi thêm những cú đánh trí mạng hết lên đầu người
Việt kiều đến lên mặt của T.Hiền và gào thét những tiếng vô nghĩa như một
con thú cho tới khi bị bảo vệ khách sạn khống chế.
Chiều hôm đó, trong phòng tạm giam, khi biết mình đã giết người yêu và
tình nhân. H.Song thẫn thờ, rồi đập bể ly thủy tinh và tự sát.
Theo bạn, ai là người có lỗi trong câu chuyện này?
* * *
N.Huy và gia đình sống tại Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh.

Anh là một người cha và một người chồng tốt trong mắt những người
quen biết. Làm nhân viên kinh doanh kỳ cựu của một công ty thương mại
lớn, nắm trong tay nhiều khách hàng uy tín, N.Huy luôn tự hào về mức thu
nhập vượt trội của mình. Nhà mới xây 4 tấm ở ngay quận trung tâm, vợ Huy
không phải làm gì ngoài việc chăm sóc nhà cửa và nấu ăn, hai đứa con đều
được học ở một trường tiểu học quốc tế. Trong nhà không bao giờ biết tới
chuyện thiếu hụt.
Ðối với người ngoài, cuộc sống nhà N.Huy quả là một thiên đường đáng
mong ước. Thực trạng bên trong, nào ai biết được sự đau khổ trong cuộc
sống hàng ngày của cái gia đình dư thừa tiền bạc này. Do công việc làm ăn,
N.Huy đi nhậu với khách hàng đối tác tám bữa mỗi tuần. Cơm nhà hầu như
chỉ dành cho vợ con và người làm. Với con cái, N.Huy đã không thèm ngó
ngàng thì chớ, đối với vợ, sự thể còn tệ hơn. Mỗi khi về tới nhà, trong tình
trạng đã ngà ngà, N.Huy phải căng tai, gồng mình, bật tivi lên xem để khỏi
nghe chất giọng cao vút đầy ai oán của vợ càu nhàu, trách móc, kể lể về vô
vàn những chuyện nhỏ nhặt đời thường của cuộc sống gia đình. Nghe vợ
càng nói, N.Huy càng tỏ thái độ giả điếc, coi như không quan tâm. Uất hận
vì sự thờ ơ của chồng, người vợ bắt đầu khóc và nêu lên thân phận của người
làm tôi tớ cho chồng cho con. Tình hình ngày càng quá mức, và sức chịu
đựng thì có hạn, N.Huy gầm lên, nắm chiếc remote điều khiển giáng thẳng
vào màn hình tivi trước mặt. Cô vợ sững người òa lên khóc dữ dội. Hai đứa
bé từ trên lầu chạy xuống thấy mẹ khóc, cũng méo xệch mặt mếu máo khóc
theo. Không thể chịu nổi bản hòa tấu xé tai của vợ con, N.Huy tông cửa, đẩy
xe ra ngoài đường rồ mạnh ga và vọt đi như người khùng điên.
Tại sao cuộc sống đầy đủ vật chất không mang lại hạnh phúc cho gia
đình N.Huy?
* * *
K.Thu là nữ tiếp viên của một quán bar sang trọng tại trung tâm Sài Gòn.
Là con thứ trong một gia đình 3 đời làm ruộng mướn ở đồng bằng sông Cửu
Long, K.Thu lớn lên trong cảnh gia đình phải chạy cơm từng bữa. Với một
chút nhan sắc cùng bản tính cứng rắn, không cam chịu cơ cực và mong muốn
có cuộc sống giàu sang, K.Thu trốn lên Sài Gòn theo chị bạn cùng xóm.
Bước chân vào là nghề nữ tiếp viên nhà hàng Karaoke khi vừa 19 tuổi. Với
sự liều lĩnh của tuổi trẻ, K.Thu không ngại ngần trước bất kỳ điều gì. Năm
20 tuổi, K.Thu được một đàn chị truyền cho nghề mồi chài đàn ông. Hết
lòng vì khách mày râu, không bao giờ đòi hỏi, vui vẻ chiều khách nhưng
luôn biết cách ngăn chặn những hành vi quá trớn, lại thông thạo tin tức xã
hội để tán chuyện với khách về nhiều vấn đề,. K.Thu đã sớm trở nên nổi
tiếng trong giới mày râu ăn nhậu.
Luôn được khách yêu cầu và "bo" hậu hĩnh, thu nhập cả chục triệu mỗi
tháng một cách dễ dàng bởi K.Thu đã phát hiện ra rằng: để có được một chút

cảm xúc yêu đương, những ông khách có thể chi ra các món tiền rất lớn. Ðã
có những lời đề nghị được "chăm lo" cho K.Thu trọn vẹn với đầy đủ nhà,
xe, áo quần và chi phí tháng, nhưng K.Thu luôn tế nhị từ chối vì cô hiểu rõ
bí quyết của nghề: người đàn ông sẽ không bao giờ ngừng thèm muốn. Nhu
cầu bản năng của họ khi được đáp ứng dư thừa sẽ trở thành tai họa cho
những người như K.Thu. Chỉ cho họ một sự kích thích vừa đủ thích thú và
không bao giờ dư thừa, họ sẽ luôn quay lại.
Ðàn ông sẽ phải trả bao nhiêu tiền bạc cho một chút cảm giác yêu
đương?
* * *
V.Thanh 29 tuổi và là giám đốc tiếp thị của một công ty liên doanh
chuyên sản xuất và kinh doanh thực phẩm chế biến. Ðược bạn bè rất nể phục
vì chỉ trong vài năm sau khi tốt nghiệp đại học, V.Thanh đã đạt được chức vị
với mức lương mà người khác phải phấn đấu hàng chục năm mới có cơ may
đạt được.
Tuy lương cao và nhiều bổng lộc, nhưng để duy trì một cuộc sống hàng
hiệu và chu cấp nhu cầu làm đẹp cho một nàng chân dài đang nổi trong giới
người mẫu, số tiền cả chục triệu mỗi tháng xem ra chẳng thấm vào đâu. Nào
là đổi xe, đổi điện thoại vài tháng một lần, lắm lúc phải giật tạm bạn bè vài
triệu. Khi nợ trả chưa xong thì người đẹp lại kể lể về một bộ thời trang
DKNY tuyệt đẹp mà nhỏ bạn mới được bồ nó - một giám đốc doanh nghiệp tặng nhân dịp 6 tháng quen nhau, và vô vàn những nhu cầu hàng hiệu khác.
Cuộc sống như một cơn lốc cuốn những người trẻ tuổi đi cùng những
món đồ hàng hiệu và những cuộc vui đốt tiền qua đêm để tìm cảm hứng. Vì
sĩ diện là một tay chơi ga lăng thứ thiệt, sau khi đã đốt sạch tiền đề dành và
không thể rút thêm tiền của gia đình, V.Thanh bắt đầu toan tính dựng lên
những khoản kê khống trong hợp đồng để đi đêm với một công ty cung ứng
dịch vụ, rút tiền trong ngân sách khuyến mãi của công ty.
Tại sao nhiều người rất dễ bị trượt vào vòng xoáy tiền bạc như V.Thanh?
Ðâu là mục đích của cuộc sống?
* * *
Có khi nào bạn tự đặt cho mình các câu hỏi:
+ Tại sao mọi người lại thích có nhiều tiền, thích ăn món ngon, thích
giao tiếp với người bạn nổi tiếng. và thích nhiều thứ khác nữa?
+ Tại sao bạn lại chán ngấy những việc đơn điệu, bình thường như dọn
rác, giặt quần áo, lau nhà, không thích những đồ dùng rẻ tiền chất lượng
thấp, không thích thức ăn có mùi khó chịu, căm giận vì sự thóa mạ của một
người giàu có.?
+ Tại sao có những người rất thông minh, rất hiểu biết nhưng lại dễ dàng
trở thành một con thiêu thân vì những đam mê tình ái?
+ Tại sao có những gia đình sống thật đau khổ trong môi trường thừa tiền

dư bạc?
+ Tại sao người ta hạnh phúc? Tại sao họ lại khổ đau?
* * *
Trên đời này, bạn có thể bị thiếu thốn, bạn có thể không hoàn hảo,
thậm chí bạn có thể bị dị tật, bị đày đọa. Nhưng có một thứ bạn không
thể thiếu trong cuộc sống, đó là các CẢM XÚC, dù là cảm xúc tốt hay
cảm xúc xấu.
Mục đích của tập sách nhỏ này là cung cấp cho bạn đọc những kiến thức
nền tảng theo một lý thuyết mới - Lý thuyết về cảm xúc - để bạn có thể hiểu
và tự lý giải được tất cả những thái độ, những cách ứng xử của các cá nhân
trong xã hội con người. Qua đó bạn có thể hiểu được các nhu cầu của bản
thân, kiểm soát được những hành vi của bạn. Từ đây, bạn có thể tác động,
kiểm soát và điều khiển được những hành vi của người khác theo những tiêu
chí mang lại ích lợi cho chính bạn và cho tất cả những người có giao tiếp với
bạn.
Những kiến thức trong tập sách này đơn giản chỉ là những qui luật về các
giá trị vô hình đang tồn tại trong xã hội con người. Bản chất của các qui luật
này không tốt và cũng không xấu. Cũng như con dao, bạn có thể dùng để cắt
thực phẩm, nhưng bạn cũng có thể dùng nó để giết người. Tương tự như vậy,
các qui luật này sẽ mang lại hạnh phúc hay sự bất hạnh tùy theo mục đích
của người sử dụng nó.

* * *

BẢN CHẤT CỦA CẢM XÚC


- 2 BẢN CHẤT CỦA NHỮNG CẢM XÚC
ừ lâu nay, người ta đã ý thức rằng hành vi của một cá nhân luôn xuất
T
phát từ những nhu cầu của người đó. Nhưng tại sao? và từ đâu lại xuất phát
những nhu cầu này? Tại sao lại không là những nhu cầu khác?
Cho tới nay chúng ta đã biết rằng, song song với đời sống về vật chất,
con người còn có một đời sống về tinh thần. Từ lâu nay, con người đã ý thức
được rằng có những giá trị tinh thần luôn tác động và ảnh hưởng mạnh mẽ
tới tất cả mọi thứ trong xã hội loài người. Trong quá trình đi tìm nguyên
nhân cội nguồn của khổ đau và hạnh phúc, câu trả lời đã được đúc kết lại
trong hai từ "CẢM XÚC".
ÐỊNH NGHĨA VỀ CẢM XÚC:
ậy cảm xúc thực sự là gì? Chúng ta có thể nào định nghĩa được cảm
V
xúc là gì không? Cảm xúc có thể nào là một thực thể có thể đo lường? Ðể có
thể trả lời cho những câu hỏi này, chúng ta sẽ ứng dụng những ý tưởng từ

cuốn Understanding Emotions (1995 - Thấu hiểu cảm xúc) của Keith Oatley
và Fennifer M. Jenkins, theo như dẫn chứng của Erik Du Plessis trong cuốn
?The Advertised Mind? :
"Ai cũng có thể hiểu và cảm nhận được cảm xúc, nhưng hầu như không
ai có thể định nghĩa được cảm xúc là gì," trong cuốn sách nói trên Keith
Oatley và Fennifer M. Jenkins đã nhận định. Vì vậy, hai tác giả này đã dành
ra chương 4 của cuốn sách Understanding Emotions để xác định xem "một
cảm xúc là gì?". Ðây không phải là việc dễ dàng, nhưng nếu chúng ta không
thể xác định được "một cảm xúc là gì," chúng ta sẽ không thể nào đo lường
được một cảm xúc.
Oatley và Jenkins nhận định phần lớn các chuyên gia tâm lý đều nhất trí
là những hình thức trên có thể dùng để phân loại các loại trạng thái cảm xúc,
và hầu như tất cả đều được phân định thông qua thời gian tồn tại của một
cảm xúc. Một cảm xúc thường diễn ra trong khoảng thời gian ngắn ngủi,.
Bên cạnh thời gian tồn tại của một cảm xúc, phân tích nguyên nhân dẫn
đến một cảm xúc cũng giúp ta hiểu rõ hơn về một cảm xúc
Việc định nghĩa cảm xúc vẫn luôn là một thách thức. Chúng ta hãy bắt
đầu bằng một số định nghĩa đã được chấp nhận tương đối rộng rãi.
Oatley và Jenkins định nghĩa cảm xúc như sau:
1- Một cảm xúc hình thành từ sự lượng định chủ định hay vô tình của
một người đối với một sự kiện liên quan đến một sự việc (một mục đích)
đáng quan tâm. Cảm xúc sẽ được cảm nhận một cách tích cực nếu điều quan
tâm đó là một sự kiện thuận lợi và một cách tiêu cực nếu đó là một sự kiện
mang tính ngăn trở.
2- Cốt lõi của một cảm xúc là sự sẵn sàng để hành động và thúc đẩy
những dự định; một cảm xúc là tác nhân để bắt đầu một hay một số cách
hành động nào đó.
3- Một cảm xúc thường được trải nghiệm như một hình thức phân biệt
của trạng thái tinh thần, thường dẫn đến những hành động, phản ứng hay
thay đổi của một con người.
Ði xa thêm một bước có tính khoa học nữa, điều kiện phải có để tạo
thành một cảm xúc là một thay đổi từ bên trong hay bên ngoài não bộ.
Triết gia Gilbert Ryle đã có một miêu tả (không phải một định nghĩa) về
cảm xúc như sau: các cảm xúc được miêu tả như những nhiễu loạn trong
giòng nhận thức mà người chủ của chúng không thể ghi nhận được - Miêu tả
này nhấn mạnh như vậy.
Theo định nghĩa của bản chất sự việc, chúng ta sẽ phải thấy rằng trên
thực tế Cảm xúc chính là các "Trạng Thái Hóa Học" của não bộ.
Các tâm trạng dù là vui vẻ hay là sự bất mãn chủ yếu đều hình thành từ
những phản ứng hóa học phát sinh từ não bộ vào lúc đó. Trạng thái phản ứng
hóa học này có thể hình thành một cách tự nhiên, nhưng con người cũng có

thể lợi dụng một số tác động nhân tạo như rượu, thuốc lá, thuốc an thần hay
các loại ma túy để ảnh hưởng đến trạng thái phản ứng hóa học này.
Tất cả mọi vấn đề trong cuộc sống đều bắt nguồn từ "CẢM XÚC".
Thời gian chính là sự thay đổi.
Cơ thể chúng ta đang sống, đang hoạt động theo thời gian. Do vậy, tất cả
các thành phần sinh hóa trong máu và trong cơ thể cũng liên tục thay đổi
theo thời gian.
Vào mỗi thời điểm khác nhau, trong não bộ của chúng ta luôn tồn tại một
số loại trong 54 hoóc môn khác nhau, máu huyết, khí ôxy, khí các-bo-nic,
các chất dinh dưỡng và các khoáng chất vi lượng theo những tỉ lệ khác nhau.
Các cảm xúc mà chúng ta có chính là những trạng thái hoá học của não
bộ. Tùy vào các trạng thái và thành phần hóa học khác nhau của não bộ mà
chúng ta sẽ có các trạng thái cảm xúc khác nhau. Chính các thành phần hoá
học có trong não tại từng thời điểm, tùy theo các tỷ lệ khác nhau sẽ cho
chúng ta những cảm giác vui, buồn, hào hứng, chán nản, hạnh phúc, đau
khổ,..


- 3 BẢN NĂNG DUY TRÌ NÒI GIỐNG VÀ
BẢN NĂNG SỐNG CÒN CHÍNH LÀ
NGUỒN GỐC TẠO RA CÁC CẢM XÚC

on người là một loài động vật cao cấp nhất trên trái đất. Do bắt nguồn
C
từ thiên nhiên, bản thân con người cũng phải tuân theo những qui luật sinh
tồn của thiên nhiên. Ðể tồn tại, có hai bản năng lớn mà các cá thể phải tuân
theo:
1/- Bản năng quan trọng nhất cho sự tồn tại của mỗi cá thể là bản năng
duy trì nòi giống. Trong thế giới động vật, với bản năng này, các cá thể luôn
tìm mọi cách, nỗ lực hết sức, thậm chí hy sinh cả bản thân, để sinh sản và
bảo vệ cho sự sinh tồn cho các thế hệ con cháu của mình. Ðây chính là ý
nghĩa lớn nhất, vĩ đại nhất đối với cuộc đời của mỗi cá thể. Bản năng duy trì
nòi giống luôn được xã hội và cộng đồng ca ngợi, khuyến khích.
2/- Ðể duy trì được giống nòi thì mục tiêu kế tiếp là phải duy trì được
sự tồn tại của bản thân. Do vậy, tìm mọi cách để duy trì sự tồn tại của bản
thân là bản năng thứ hai của các loài.
Sự chọn lọc tự nhiên đã tạo ra cho các loài động vật cấp cao một cơ chế
cảm nhận các tác động từ bên ngoài nhằm phát hiện ra những hiểm nguy và
nhận biết các tình huống xấu, đe dọa sự sống còn. Từ đó, cá thể sẽ có những
phản ứng thích hợp để duy trì sự tồn tại của bản thân.
Ở con người, cơ chế cảm nhận này chính là cái mà chúng ta gọi là các

"cảm xúc" (emotion).
Như vậy, các cảm xúc chỉ đơn giản là những trạng thái của bộ não giúp
con người cảm nhận được tình trạng sống của bản thân trong những hoàn
cảnh và tình huống khác nhau.
Bắt đầu từ các các loại cảm xúc đơn giản: Khi bị đe doạ, chúng ta sẽ có
cảm xúc sợ hãi và sẽ phản ứng lại bằng cách lẩn tránh, chạy trốn, hay tấn
công. Khi bị lửa đốt, cơ chế cảm nhận sẽ cho ta cảm giác nóng bỏng, đau
đớn và chúng ta sẽ tìm mọi cách để thoát ra xa ngọn lửa. Khi bị mưa ướt vào
mùa đông, các giác quan sẽ tác động để chúng ta có cảm giác lạnh run, thôi
thúc chúng ta tìm giải pháp tự bảo vệ bằng cách mặc thêm quần áo, tìm chỗ
trú ẩn ấm áp, hay uống nước nóng để làm ấm cơ thể,.
Tất cả những cảm giác và cảm xúc có được đều nhằm phục vụ cho mục
đích định hướng các phản ứng của cơ thể theo bản năng, để duy trì sự tồn tại
và phát triển của mỗi cá nhân.
Có thể xem xét một số trường hợp như khi chúng ta đói, khi năng lượng
cạn kiệt, cơ chế phản xạ theo bản năng của cơ thể sẽ tự điều tiết và tạo ra các
chất nội tiết tố tác động lên hệ thần kinh, để báo động cho chúng ta biết về
nhu cầu cần được ăn và chúng ta có một cảm nhận là "đói". Khi thấy một
người khác giới tính phù hợp, vào giai đoạn trưởng thành, ta sẽ có những
kích thích tính dục, thúc đẩy việc làm quen, tiếp cận. Tương tự như vậy,
những cảm xúc khác của chúng ta như vui, buồn, đau khổ, lo lắng, giận dữ,
hoảng hốt, bình yên.. đều là kết quả của các loại nội tiết tố khác nhau, được
cơ thể chúng ta tiết ra, tác động lên hệ thần kinh nhận thức của não bộ.
Ði tìm lời giải đáp cho câu hỏi : "Ðiều gì đã tạo ra hành vi của con
người", tác giả đã phát hiện ra những tác nhân CẢM XÚC. Chính những
xúc cảm của con người đang điều khiển và dẫn dắt tất cả các hành vi
của chúng ta trong cuộc sống.
Có nhiều công trình nghiên cứu về hành vi và nhu cầu của con người,
nhưng chưa có một tài liệu nào nghiên cứu một cách thấu đáo về bản chất
của cảm xúc và tác động của nó lên các nhu cầu và hành vi. Mục đích của
tập sách này nhằm giúp chúng ta giải mã được các bí ẩn của cảm xúc, giải
thích được các nguyên nhân dẫn dắt hành vi và tạo ra nhu cầu của con người.
Qua đó, chúng ta hiểu được và kiểm soát được bản năng cơ bản của mình,
nhìn thấu được lòng người và tác động vào con người, dẫn dắt họ phải hành
động theo những gợi ý của chúng ta, hay nói một cách khác là quản lý được
mọi người.
Nếu ví các hiểu biết về nhu cầu của con người như hiểu biết các phân tử
thì những phát hiện mới về cảm xúc chính là những kiến thức căn bản và sâu
sắc về các hạt tạo nên hạt nhân.
Và vì vậy, muốn hiểu biết được các nhu cầu và hành vi của con người,
chúng ta phải xuất phát từ những hiểu biết căn bản về cảm xúc.



- 4 SỰ THIẾU HIỂU BIẾT VỀ CẢM XÚC
hiều người thường lẫn lộn giữa "cảm giác" với "cảm xúc". Các cảm
N
giác trên thực tế chỉ là một phần khởi nguồn của cảm xúc.
Các cảm giác là những cảm nhận tức thời, xuất hiện khi cơ thể bị những
nguyên nhân về lý tính và hóa tính từ môi trường bên ngoài tác động vào,
còn cảm xúc sẽ bao gồm các cảm giác các và cả những cảm nhận được tạo
nên từ phản ứng của chủ quan của chúng ta sau khi tiếp nhận hoặc bị tác
động bởi các cảm giác.
Như vậy, cảm giác chỉ là những cảm nhận của chúng ta qua các giác
quan trước mọi tác động từ môi trường bên ngoài như âm thanh, ánh sáng,
nhiệt độ, các tác động về lực và từ trường. Chúng ta có các cảm giác nóng lạnh, sần sùi - nhẵn mịn, ngọt - đắng, thơm tho - hôi thối, chói chang - tối
tăm, ầm ĩ - du dương,.
Cảm giác chỉ là 1 góc của cảm xúc. Một mặt, cảm xúc bao gồm phần
cảm giác và các phản ứng của não bộ khi có sự tác động của cảm giác đó. Ở
khía cạnh khác, cảm xúc còn bao gồm những trạng thái khác của não bộ
không do sự tác động từ bên ngoài - tức không có cảm giác - mà do sự kích
hoạt của trí tưởng tượng bên trong. Có thể ví dụ như các cảm xúc yêu, ghét,
vui vẻ, lo lắng, đau khổ,...
Mặc dù luôn bị cảm xúc tác động và dẫn dắt, nhưng hầu như chúng ta
chưa quan tâm để hiểu về cảm xúc.
Giống như những đứa trẻ lên hai tuổi, không biết phải làm gì khác ngoài
việc khóc to lên khi chúng bị đói, bị đau, bị nóng quá hoặc lạnh quá, chúng
ta thường không biết phải làm gì để đối đầu với sự căng thẳng, sự lo lắng, sự
đau khổ,. Cách chúng ta phản ứng lại các vấn đề thường hết sức đơn giản và
theo bản năng. Làm gì để giải tỏa nỗi buồn, giải tỏa sự sợ hãi, sự giận dữ,. ?
Phải làm gì để tạo ra được niềm vui, niềm hạnh phúc, sự hài lòng?
Ðể tồn tại, mọi người đang dựa vào kinh nghiệm của bản thân hoặc theo
lời khuyên của người khác nhằm giải tỏa các cảm xúc của mình. Trong rất
nhiều trường hợp, thay vì giải toả các cảm xúc xấu của mình thì chúng ta lại
tạo ra thêm những rắc rối, những vấn đề mới lớn hơn.

Hãy cùng xem ví dụ sau:
Khi Madona bị bạn trai xúc phạm và bị phản bội. Cô phải chịu đựng một
cách đau đớn và mất khả năng kiểm soát các cảm xúc của mình. Madona
phản ứng theo bản năng và tìm cách trả thù lại. Cô đau khổ và giận dữ với
những ý nghĩ tồi tệ về sự việc. Càng suy nghĩ, sự đau khổ và cơn giận của
Madona càng tăng và lên đến đỉnh điểm. Cô khóc lóc vò đầu bứt tóc và la lối

với tất cả mọi người. Trong đầu Madona lúc đó chỉ có một ý nghĩ duy nhất là
tìm mọi cách để tên bạn trai đó phải trả giá, phải đau khổ, hối hận vì những
hành động của hắn. Hàng loạt những thủ đoạn trả thù tàn nhẫn được vạch ra
trong đầu cô.
Dù Madona có thực hiện thành công các hành động trả thù hay không thì
các hành vi đó cũng có tác động rất tiêu cực đối với bản thân cô và những
người xung quanh. Các phản ứng để trả đũa hay cố gắng chịu đựng đều tạo
ra sự tổn thương về tinh thần cho Madona.
Liệu có cách nào khác tốt hơn không?
Thay vì chịu đựng và phản ứng một cách tiêu cực, Madona có thể dùng
một cơ chế kiểm soát là biến đổi các cảm xúc xấu tiêu cực thành những hành
vi tích cực như: gặp trực tiếp đối tượng? bày tỏ thái độ tội nghiệp cho sự tệ
hại của họ? thông cảm với những hành động xấu của họ? chia sẻ nỗi đau đớn
của mình, sự chịu đựng của mình?.
Vì không ý thức được các nhu cầu tinh thần của mình, con người thường
không tự đáp ứng được các nhu cầu về cảm xúc tốt và thường xuyên rơi vào
tình trạng đói cảm xúc. Trong đa số trường hợp, các cá nhân sẽ hành động
theo kinh nghiệm, hoặc theo sự suy diễn của bản thân để tìm kiếm các cảm
xúc tốt và giải tỏa cảm xúc xấu.
Tương tự như một người mù chữ nghèo khó, luôn chật vật xoay sở trong
cuộc sống đói khổ, tình trạng "mù mờ về cảm xúc" khiến đa số mọi người
không tạo được sự giàu có về cảm xúc tốt và luôn rơi vào những tình huống
tự mình làm khổ mình. Thay vì phải góp ý, chúng ta lại chê bai, thay vì cần
chia vui, chúng ta lại tức tối, ghen tỵ.
Theo bản năng của mình, con người luôn vô tình tạo ra nhiều vấn đề
nhức đầu, những trục trặc, những đổ vỡ, thất bại trong các mối quan hệ. Kết
cục là chúng ta tự gây ra cho mình một cuộc sống ít hạnh phúc mà nhiều khổ
đau.
Ðây cũng chính là nguyên nhân tạo ra các vấn đề của anh chàng H.Song,
của N.Huy và V.Thanh và cũng là nguyên nhân tạo ra tiền bạc cho những
người như K.Thu.
Ở những trường hợp tệ hơn, tình trạng không hiểu biết và không kiểm
soát được cảm xúc của bản thân dễ dẫn tới các hành động cực đoan như lừa
đảo, bạo lực hoặc các hành vi tệ hại khác.
Câu hỏi tiếp tục được đặt ra là:
Chúng ta đã biết được gì về cảm xúc?
Dưới góc độ khoa học, cảm xúc là kết quả của những luồng thần kinh tác
động lên các phần khác nhau của não bộ. Một số nhà nghiên cứu về hệ thần
kinh (nervous system) đã tiến hành thí nghiệm dùng các xung điện tác động
vào não qua các điện cực và tạo ra được những trạng thái cảm xúc khác nhau
như cười...